for the sake of cats

Bu yazım, uzun zamandır yapabilmeyi istediğim birkaç şeyi aynı anda yapmış olmamın öyküsü olacak biraz. Bunlardan bir tanesi –kendim de dahil– pek çok kimse için büyük sorunlar olan meselelere basit cevaplar bulabilmek ve bir başkası bunu basitçe anlatabilmek. Bugün kendimi hem soruya cevap bulabilmiş, hem de basitçe anlatabilmiş hissediyorum. (Hislerin aldatmacasını, bir şeye en yakın hissettiğimizde aslında en uzak olmak üzere olduğumuzu biliyorum ama şimdi konu o değil.)

Soru şuydu: Fizyolojik ve biyolojik olarak aynı olduğumuza göre; her insan aynı kapasitede midir? Kapasite olarak aynı ise insanlar arasında farkı meydana getiren nedir? Her insanın peşinde koştuğu başarı, mutluluk, saygınlık, prestij, yaşam sonrası cennet –ki pek çok inanç sisteminde önemli bir karar kriteri– gibi maddi ve manevi değerleri kazandıran şey ne? Doğuştan gelen ve Allah vergisi denen artılar mı? Daha zeki olmak mı? Tüm bunlara giden tek bir yol mu var? Bu yola açılan tek bir kapı mı var? Tek bir anahtar mı tüm bu kapıları açan?

Şu an için bulduğum en iyi cevap; her insan eşit kapasitede. Ve hayattan istediğin şeye göre (servet, başarı, mutluluk, saygınlık, prestij, yaşamdan sonrası vs.) her birine ulaşmak için gidilmesi gereken yol aynı. Milyonlarca farklı zengin kişiyi incelesek her birinin zenginliğinin temel sebebi birkaç ortak noktadır. Güvenilir olmaya önem vermiştir, hesabını iyi tutmuştur vs. Bunlar hakkında çok uzun yazıp konuyu saptırmak niyetinde değilim.

Bu cevabı basitçe anlatmanın yolu ise aşağıdaki resimde görülen şekil. Şekil her insanı eşit çapta kabul ediyor. Kişiyi farklı kılan kendini şekil üzerinde nerede konumlandırdığı.

Şekli kısaca anlatmam gerekirse:

• Şeffaf küçük daire; insanın kendisini/hayat görüşünü (“Ben kimim?” sorusunun da cevabını oluşturan kısım),
• Büyük mat daire; hayatı/dünyayı/değerlerin toplamını,
• Dilimler; karar kriterlerimizi (En basitinden en zoruna kadar kararlar alırken hesapladığımız kriterler),

temsil ediyor.

Kimlik Şeması

Her insanın eşit kapasiteye sahip olduğunu varsaymıştım. Ve teorime göre insanlar arasında farkı yaratan kişinin şekildeki dilimleri (1, 2, 3, 4, .., 11, …) hangi sırayla yerleştirdiği ve kendini (şeffaf daire) bu şekil üzerinde nasıl konumlandırdığı. Küçük şeffaf daireyi özellikle bir ucu en kenardayken bile her dilimden bir parça alacak şekilde bıraktım; çünkü ne kadar inkâr etsek de hepimizde hepsinden biraz var. Kim olduğumuzu belirleyen şey: Ruhumuzda hangisinden ne kadar var?

Bu şemanın geliştirilmiş şekli ise 1, 2, 3, 4, … tüm değer yargıları ve karar kriterlerinin oluşturulması, ardından bunlardan her birinin yüzdesine göre kişiliğin analiz edilmesi olacaktır.

Yukarıda saydığım servet, başarı, mutluluk, saygınlık, prestij, yaşam sonrası cennet vesairin her birisi bu dilimlere ne kadar yüzde ayrıldığının bir sonucudur.

Zengin değilseniz bu demek ki zenginlik dilimi sizin için biraz dışarıda kalmış. Zengin olmak istediğinizi sanıyorsunuz ama aslında sizin için paradan daha değerli şeyler var. Çok sevilen bir insan değilseniz belki de para, gösteriş ve şaşaa dilimleri sizde yan yana ve çemberiniz bunlardan büyük parçalar kapsıyor…

Şimdi sorun kendinize! Siz kim siziniz?

—– İlaveler ——

Yazıyı yazarken “başarı“yı zenginlik, saygınlık vs. gibi ayrı bir şey gibi düşünmüştüm ve bunlardan bir tanesinin başlıkta yer almasının yanlış olacağını düşündüm. Oysa ki başarı haricindeki her birinin elde edilmesi kişinin kendisi için bir başarıdır. Yani zenginliği hedeflediğin zaman, zengin olduğunda başardın denir.

Sonradan tam açıklayamadığımı düşündüğüm bir diğer nokta ise bu dilimlerin kişiden kişiye değişen şeyler mi yoksa sabit mi olacağıydı. Geliştirdiğim teoriye göre bunun her insan için aynı olması gereken unsurlar olması gerekiyor. Bunlardan bir kaçını aile, yakın arkadaşlar, sosyal çevre, tecrübeler, geçmiş, gelecek, dini kurallar, toplumsal ahlak şeklinde sayabiliriz belki; ancak bunların neler olması gerektiğini tam olarak kestirmiş değilim henüz. 07.03