for the sake of cats

Bugün katıldığım teknik gezide beni en çok etkileyen şeyden bahsetmek istiyorum. Pnömatik kas.

Öncelikle pnömatik nedir? Pnömatik havayı sıkıştırarak depolamanın ardından, elde edilen hava basıncını kullanarak basıncın iletildiği silindirler aracılığıyla kuvvet elde etmek diye tanımlanabilir. Bu bilimsel bir yanı olmayan benim tanımım. Pnömatik için, bir bilimdir mi demeli yoksa bir dal mı yada başka bir şey mi emin değilim. Çoğunlukla pnömatik sistemlerde pek çok yerde gördüğümüz silindirler kullanılmakta. En çok gördüklerimiz kepçelerin yada vinçlerin kollarını hareket ettiren silindirler. Tabi kepçe yada vinçlerdeki silindirler pnömatik değil hidrolik. Yani hava ile değil sıvı ile basınç iletimi söz konusu.

Pnömatikte kullanılan silindir pistonların gerek işletme gerek bakım olsun pek çok maliyetleri bulunmakta. Yazıma başlık olan Pnömatik Kas ise tıpkı bir itfaiye hortumuna benzeyen, hocamızın tabiriyle “sokakta bulsanız beğenmeyip tekmeleyeceğiniz” bir parça. Bunun içine basınçlı hava gönderdiğiniz zaman tıpkı bir kas gibi şişiyor ve kısalıyor. Boyu max. %20 kısalabiliyormuş. Avantajları ne peki?

- Pistonlar gibi çok iyi arındırılmış, kuru bir havaya ihtiyaç duymuyor. Pistonlar havanın özellikleri iyi olmazsa çok çabuk deforme oluyor.

- Aynı basınçtaki piston ile kıyaslandığında ağırlığı 8’de 1. Biraz önce öğrendiğime göre 3 bar basınçtan sonra pnömatik kas standart pistonlara nazaran daha fazla kuvvet sağlamaya başlıyor ve 6 bar da 2.5 katı kuvvet sağlıyor.

- Pistonlarda düşük basınçlarda bile piston kolu sonuna kadar açılabiliyor. Ancak siz ne kadar basınç o kadar çekme diyorsanız ihtiyacınız olan şey kesinlikle pnömatik kas.

- Islak, kuru, çamurlu yada pis her ortamda sorunsuz çalışıyor. Ancak yanma riski çok yüksek bu yüzden yanma tehlikesi olan yerlerde dışında koruyucu bir kaplama ile kullanılıyor.

En ilginç olan şeylerden bir tanesi ise Festo nun üretmiş olduğu pnömatik robottu. Şimdi bazı aksamlarını pnömatik kasa çevirerek daha da insansı özellikler kazandırmışlar. Robotu yaparken tamamiyle insanın kas sisteminden ilham almışlar. Çalışma şekli ise sensörleri bulunan bir elbise yardımı ile bir insanın hareketlerini tekrarlamak.

Abdullah Ersoy a ve Festo ya verdiği eğitim için teşekkür ediyor ve pnömatik kasın resimlerine bir göz atmanızı öneriyorum.

TRT 1’de yayınlanan ve Psikolog Dr. Bengi Semerci’nin sunduğu “Yaşam Sohbetleri” programına konuk olan Cem Yılmaz, program çıkışı kendisini ağlatan bir olayı şöyle anlattı:

“Üniversiteye başladığım 1990 senesinde karikatür çizmek istiyordum. Bunun için bir dergiyi aradım ve ‘Derginizde çalışabilir miyim?’ dedim. (Tabii bu yöntem çok saçma bir yöntem, böyle başlanmaz karikatüre.) Dediler ki, ‘Dergilerin hafta sonları iadeleri geliyor, onları stadyumlarda minder olarak dağıtmak için bir ekibe ihtiyacımız var, gelir misiniz?’ Telefonu kapattım ve okulun (Boğaziçi Üniversitesi) önünde hüngür hüngür ağladım. İnsan o zamanlarda kendisinin çok büyük bir potansiyelinin olduğunu düşünüyor. Diyorsunuz ki, ‘İmkân verilse neler yaparım.’ Tabii imkân verilmiyor. İmkân, verilen bir şey değildir ki, imkân yaratılır.”

Bir Makine Mühendisliği dergisinde okuduğuma göre araçların lastiğini normal hava yerine azot gazı ile doldurduğunuz zaman azot gazının sağlayacağı avantajlar sayesinde hem sürüş keyfinin hem de harcamaların düşüyormuş. Azot gazı;

- Sıcaklık değişimlerinde hacmini havaya göre çok daha iyi koruduğu için lastik basıncı değişmiyor.

- Lastikte hava kaybı, jantla lastik birleişimden ziyade lastiğin içerisindeki hava boşluklarından olmaktadır. Normal hava ile doldurulmuş lastiklerde hava içerisinde su buharı da bulunmaktadır ve lastikten çıkan su buharı lastik içindeki telleri korozyona uğratarak mukavemetini düşürmektedir.

- Azot gazı çok hareketli bir gaz olmadığı için uzun sürüşlerde dahi lastik fazla ısınmamaktadır.

- Lastik basıncının sürekli ideal sevide kalması sayesinde yakıt sarfiyatı düşmektedir.

- Azot inert bir gaz olduğu için diğer maddelerle kolaylıkla tepkimeye girmez ve bu lastik iç yüzeyinin iç yapısının bozulmasını önler.

- Azot gazı atom yapısı havaya göre daha büyük olduğu için lastikten hava kaybı çok daha az olmaktadır.

gibi bir takım nedenlerle bunu destekliyorlar. Azot gazıyla lastik doldurma fikri aslında 19. yy başlarından beri düşünülmekteymiş; ancak o zamanlar teknolojik imkanlar yeterli olmadığı için ancak 1960’larda buna başlanabilmiş.
Azot gazıyla lastik doldurma işlemi şu an özellikle jet uçakları, F1 araçları ve daha bir çok alanda kullanılmaktaymış.

içindeki güzel robotçuklar ile beğendiğim siteler arasına girmeyi başarmış olan letsmakerobots.com dan trampet çalan robot karşınızda. Robot hem kollarıyla trampet çalıyor hem de kaydedip remix yapıyor :)